hai chữ "doanh nhân" nghe thật sang trọng và lấp lánh đúng không? ngày trước, mình cũng từng nghĩ làm doanh nhân là một thứ gì đó vô cùng ngầu, là đứng trên đỉnh cao và gặt hái thành công. nhưng khi thực sự bước chân vào, tự mình trải qua những va vấp và trả giá bằng cả nước mắt lẫn tiền bạc, mình mới nhận ra bản thân đã có quá nhiều lầm tưởng ngây thơ.

hôm nay, mình muốn chia sẻ thật lòng về những sai lầm và lầm tưởng lớn nhất mà mình đã từng mắc phải trên hành trình làm doanh nhân. đây không phải là những bài học lý thuyết trong sách vở, mà là những vết sẹo thực tế mà mình đã tự rút ra cho bản thân.

lầm tưởng 1: doanh nhân luôn là những người đàng hoàng và tử tế

khi chưa bước chân vào thương trường, mình từng nghĩ rằng những người làm kinh doanh lớn, những vị doanh nhân thành đạt đều là những người đàng hoàng, lịch thiệp và tử tế. mình tin vào sự chính trực và đạo đức kinh doanh như một chuẩn mực hiển nhiên.

nhưng thực tế đã vạt cho mình một gáo nước lạnh. thế giới kinh doanh thực chất phức tạp, tối tăm và xấu xí hơn bạn nghĩ rất nhiều. không phải ai khoác lên mình chiếc áo doanh nhân, diện những bộ vest bóng bẩy cũng đều hành xử tử tế hay đàng hoàng. thương trường đôi khi là một chiến trường không tiếng súng, nơi mà sự phản bội, lọc lừa và những chiêu trò cạnh tranh bẩn có thể xảy đến từ những người bạn ít ngờ tới nhất. nhận ra điều này không phải để mình trở nên bi quan, mà là để mình học cách tỉnh táo tự bảo vệ mình và doanh nghiệp của mình, trong khi vẫn giữ vững sự tử tế của riêng mình.

lầm tưởng 2: chỉ cần mở công ty là có thể kinh doanh

nhiều người—trong đó có mình ngày xưa—cho rằng chỉ cần hoàn tất thủ tục pháp lý, cầm trên tay tờ giấy phép đăng ký kinh doanh và treo biển hiệu công ty lên là đã chính thức bước vào con đường làm chủ và dòng tiền sẽ tự động chạy về.

nhưng việc mở công ty thực chất chỉ mới là điều kiện cần—nó chỉ là một thủ tục hành chính đơn giản. còn điều kiện đủ để một doanh nghiệp thực sự vận hành và sống sót lại nằm ở năng lực nội tại cực kỳ mạnh mẽ của người đứng đầu trên nhiều lĩnh vực: từ quản trị tài chính, nhân sự, bán hàng cho đến vận hành. nếu không có một nội tại đủ vững hoặc không tìm được những người đồng đội ngon lành, thực sự có năng lực để cùng gánh vác, bạn sẽ sớm đuối sức. doanh nghiệp muốn đi xa bắt buộc phải biết rõ công ty mình đang cần gì, phải có một tầm nhìn dài hạn, hướng phát triển cụ thể và một sứ mệnh rõ ràng chứ không thể chỉ vận hành theo kiểu ăn xổi ở thì.

lầm tưởng 3: chỉ cần vui vẻ hòa nhã với nhân viên là họ sẽ làm tốt

mình từng có một tư duy cực kỳ ngây thơ rằng: chỉ cần mình luôn vui vẻ, hòa nhã, đối xử với nhân viên thật tốt và coi họ như người nhà thì họ sẽ tự khắc yêu mến công ty và cống hiến hết mình, làm việc với hiệu suất cao nhất.

nhưng thực tế hoàn toàn không hề màu hồng như vậy. nếu bản thân người nhân sự đó không có sức mạnh nội tại, thiếu tính tự giác và năng lực chuyên môn yếu, thì dù bạn có thân thiện hay tử tế đến mấy, kết quả công việc của họ mang lại cũng không thể khá quan. hơn thế nữa, nếu bạn—với tư cách là người lãnh đạo—không biết cách dẫn dắt, định hướng đúng đắn và thiết lập các quy trình, mục tiêu rõ ràng cho họ, thì mọi sự hòa nhã chỉ tạo ra một tập thể "vui vẻ nhưng vô hại" và kết quả kinh doanh vẫn sẽ dậm chân tại chỗ một cách đáng ngại. sự tử tế trong quản trị cần phải đi đôi với tính kỷ luật và định hướng rõ ràng.

lầm tưởng 4: cứ cạnh tranh về giá rồi cũng sẽ có người mua hàng

khi mới bắt đầu, đứng trước áp lực phải có khách hàng và doanh thu, mình đã chọn con đường dễ dàng nhất: hạ giá sản phẩm để cạnh tranh với các đối thủ khác. mình nghĩ đơn giản rằng cứ rẻ hơn thì khách hàng sẽ tự động tìm đến và chọn mình.

đây là một suy nghĩ không sai ở bề nổi—hạ giá quả thực sẽ thu hút được một lượng khách hàng ham rẻ nhất thời—nhưng nó hoàn toàn không bền vững và là một cách làm cực kỳ thiếu khôn ngoan. nếu bạn cứ cuốn vào vòng xoáy cạnh tranh về giá, biên lợi nhuận của bạn sẽ bị bào mòn, giá trị thương hiệu và giá trị doanh nghiệp của bạn gần như sẽ bị kéo về bằng không. bạn sẽ nhanh chóng hụt hơi và kiệt quệ tài chính trước khi kịp đối đầu trực diện với những ông lớn có nguồn lực khổng lồ trong cùng ngành. thay vì cạnh tranh về giá, bài toán đúng đắn hơn là phải tập trung nâng cao giá trị sản phẩm.

lầm tưởng 5: sẽ có khách hàng nếu biết tạo ra giá trị

đây là một lầm tưởng tinh vi khác mà rất nhiều người có tư duy làm sản phẩm mắc phải. mình từng tin rằng chỉ cần sản phẩm của mình tốt, dịch vụ của mình thực sự mang lại giá trị cho người dùng, thì "hữu xạ tự nhiên hương", khách hàng sẽ tự tìm đến và mua hàng.

điều này chỉ đúng một phần nhỏ ở giai đoạn đầu hoặc với một nhóm nhỏ khách hàng trung thành. trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, dù giá trị bạn tạo ra có tuyệt vời đến đâu, nhưng nếu bạn không biết cách quảng bá, truyền thông và quản trị tốt thương hiệu của mình, thì thế giới ngoài kia sẽ chẳng một ai biết đến sự tồn tại của doanh nghiệp bạn, chứ đừng nói đến việc họ nhớ và chọn bạn giữa hàng ngàn đối thủ khác. giá trị sản phẩm tốt là gốc rễ, nhưng marketing và thương hiệu chính là đôi cánh giúp doanh nghiệp của bạn bay xa.

lời kết

những lầm tưởng trên đã dạy cho mình những bài học vô cùng đắt giá. làm doanh nhân không phải là một danh xưng để tự hào hay một bức tranh màu hồng lãng mạn. nó đòi hỏi sự tỉnh táo, năng lực thực chiến, kỷ luật thép và một tinh thần không ngừng học hỏi từ những sai lầm. hy vọng những chia sẻ chân thành này của mình sẽ giúp ích phần nào cho bạn trên hành trình làm chủ bản thân và làm chủ doanh nghiệp đầy thử thách này.