mình đã từng cảm thấy vô cùng uể oải mỗi khi nhận được email thông báo về chuyến đi nghỉ mát hàng năm của công ty, nơi mọi người sẽ phải trải qua 8 tiếng đồng hồ ngồi xe từ hồ chí minh đi nha trang.

trước đây, mình hay tự trách bản thân là người kém hòa đồng mỗi khi có ý định từ chối. nhưng dần dần, mình nhận ra việc từ chối tham gia các hoạt động xây dựng đội nhóm không phải là dấu hiệu của sự xa lánh xã hội. thực chất, đó là một sự tính toán và phân bổ lại nguồn năng lượng có hạn của mình, hướng tới những kết nối gia đình sâu sắc và bảo vệ sự tự do cá nhân.

sự tiến hóa của những giới hạn trong công việc

chuyến đi công ty là một “đặc sản” quen thuộc trong văn hóa doanh nghiệp tại việt nam, với mục đích bề ngoài là gắn kết tinh thần đồng đội. cách đây 5 hay 6 năm, mình thường là người đầu tiên đăng ký và tham gia nhiệt tình nhất. nhưng khi trưởng thành hơn, mình nhận ra một sự thật, lợi tức đầu tư của việc dành ra nhiều ngày trời để tuân theo một lịch trình cứng nhắc của công ty đang giảm đi đáng kể. trong khi đó, giá trị của khoảng thời gian tự do bên cạnh những người thân yêu nhất lại tăng lên gấp bội.

mình bắt đầu thử lật ngược vấn đề. thay vì tự hỏi “tại sao mình lại lười đi company trip thế nhỉ?”, mình tự hỏi “mình đang bảo vệ điều gì khi quyết định ở nhà?”. câu trả lời rất rõ ràng, mình đang bảo vệ sự tự do của bản thân, bảo vệ năng lượng và bảo vệ khoảng thời gian ít ỏi mà mình có thể đầu tư vào những mối quan hệ thực sự quan trọng, như vợ và cha mẹ mình.

văn hóa doanh nghiệp thường đóng khung việc bỏ qua những sự kiện này là đánh mất sự kết nối hoặc thất bại trong việc trở thành một thành viên tốt của đội. nhưng sự thật, theo góc nhìn của mình, lại ngược lại. việc lùi lại khỏi những hoạt động giao tiếp đám đông hời hợt thường là dấu hiệu của sự phát triển sâu sắc bên trong. nó báo hiệu một sự chuyển dịch từ việc tìm kiếm sự công nhận từ bên ngoài sang việc ưu tiên sự kết nối sâu sắc, cục bộ và sự thấu hiểu bản thân.

tại sao những lịch trình cứng nhắc không còn phù hợp với mình?

sự thay đổi này diễn ra rất tự nhiên khi những ưu tiên của mình dịch chuyển, thường đi liền với việc lớn tuổi hơn và có những góc nhìn sâu sắc hơn về gia đình, tiền bạc và các mối quan hệ. mình bắt đầu chuyển từ những môi trường lớn, hỗn loạn và mang tính bắt buộc của công ty sang những môi trường nhỏ hơn, được tinh lọc kỹ lưỡng và hoàn toàn do bản thân làm chủ.

những chuyến đi công ty quy mô lớn buộc người tham gia vào những lịch trình cố định, thiếu linh hoạt. chúng được thiết kế để phục vụ cho số đông, do đó mang lại rất ít cơ hội để có được những kết nối thực sự chân thành.

những lựa chọn chiến lược để vượt qua các cuộc vui bắt buộc

khi phải đưa ra quyết định về việc phân bổ thời gian cho các sự kiện của công ty, mình nhận thấy có hai con đường để cân nhắc.

lựa chọn thứ nhất là tham gia với ranh giới rõ ràng. nếu sự hiện diện là bắt buộc để duy trì lợi thế chính trị trong một nhóm nhỏ, hãy tham gia nhưng giữ những ranh giới nghiêm ngặt. điểm cộng của lựa chọn này là duy trì được hình ảnh và sự an toàn trong tổ chức, đồng thời cho phép tạo dựng các mối quan hệ có mục đích. tuy nhiên, điểm trừ là nó vắt kiệt năng lượng của mình, buộc mình phải tuân theo lịch trình cứng nhắc của đơn vị tổ chức và tách bản thân ra khỏi gia đình.

lựa chọn thứ hai, và cũng là con đường mình chọn, là sự rút lui tự chủ. từ chối một cách lịch sự các sự kiện quy mô lớn và giành lại thời gian cho mình. điểm cộng lớn nhất là mình lấy lại được 100% quyền tự chủ đối với lịch trình cá nhân, cho phép đầu tư sâu vào các mối quan hệ gia đình có giá trị cao và giữ gìn sự bình yên trong tâm trí. điểm trừ duy nhất là mình có thể bị những nhà quản lý truyền thống hiểu nhầm là thiếu “tinh thần công ty”, một sự đánh đổi mà mình hoàn toàn sẵn sàng chấp nhận.

những bước hành động thiết thực

đầu tiên, mình bắt đầu đánh giá lại lợi tức thời gian của bản thân. mình nhìn nhận các sự kiện công ty một cách khách quan. khi một chuyến đi buộc mình vào một lịch trình cứng nhắc với hàng trăm người quen biết sơ sơ, mình nhận ra rằng lợi ích thu về từ thời gian đó là cực kỳ thấp so với một ngày cuối tuần trọn vẹn bên gia đình cốt lõi của mình.

tiếp theo, mình thực hành sự chuyển hướng. việc rút lui khỏi những sự kiện này là một phần của sự thay đổi hành vi rộng lớn hơn. mình dùng nguồn năng lượng tiết kiệm được từ việc không phải ép bản thân giao tiếp để thực hành sự lắng nghe và khiêm tốn trong những giờ làm việc thực tế. mình ngừng phản ứng bốc đồng và bắt đầu tìm kiếm sự thấu hiểu.

cuối cùng, mình lên kế hoạch thay thế. mình không chỉ bỏ qua chuyến đi công ty rồi ngồi không ở nhà. mình sử dụng sự tự do vừa giành lại được để tổ chức một trải nghiệm cá nhân hóa, linh hoạt và đầy ý nghĩa với những người mà mình thực sự quan tâm.