bạn đã bao giờ vay mượn hàng trăm triệu hay vài tỷ, mơ mộng về một công ty của riêng mình, để rồi phải tự tay đóng cửa nó chỉ sau một thời gian ngắn chưa? 🥶

đó chính xác là những gì mình đã trải qua. mình từng khởi nghiệp với một cửa hàng bán lẻ và cung cấp dịch vụ máy tính, thi công mạng, và lắp đặt camera (cctv). lúc đó, mình tràn trề hy vọng và nghĩ rằng chỉ cần biết một chút kỹ thuật là có thể làm giàu. nhưng thực tế thì… nó tát cho mình một cú đau điếng.

thất bại không phải là dấu chấm hết, mà là một tấm gương phản chiếu chân thực nhất những thiếu sót của bản thân. dưới đây là 4 bài học đắt giá mà mình đã đánh đổi bằng cả mồ hôi và tiền bạc.

1. khởi hành trong bóng tối và không có la bàn

sai lầm lớn nhất của mình là lao vào kinh doanh mà chẳng có định hướng rõ ràng nào. mình cứ nghĩ mở cửa hàng ra, nhập máy tính, camera về là khách sẽ tự đến.

  • mù quáng trước thị trường: mình hoàn toàn không hiểu khách hàng thực sự cần gì. mình nhập về toàn những linh kiện máy tính đắt tiền, trong khi khách ở khu vực đó chỉ cần máy văn phòng giá rẻ hoặc sửa chữa cơ bản.
  • không có sản phẩm “mũi nhọn”: cửa hàng của tụi mình bán đủ thứ, từ chuột, bàn phím, ráp pc cho đến nhận thi công kéo cáp mạng, lắp camera. nghe thì hoành tráng, nhưng vì ôm đồm quá nên cái gì cũng làm lỡ dở, không có dịch vụ nào thực sự xuất sắc để người ta nhớ tới.
  • bỏ bê tên tuổi: mình chả thèm quan tâm đến việc làm bảng hiệu cho tử tế hay quảng cáo trên mạng. kết quả là cửa hàng lọt thỏm giữa hàng tá tiệm sửa máy tính khác trên phố.

💡 bài học rút ra: đừng bao giờ bán cái bạn có, hãy bán cái thị trường cần. thà làm thật giỏi một dịch vụ (ví dụ: chuyên lắp camera an ninh cho nhà phố) còn hơn làm trăm thứ mà không đâu vào đâu.

2. ảo tưởng về năng lực quản lý con người

quản trị con người luôn là bài toán khó nhất. hồi đó, mình cứ nghĩ làm chủ là chỉ việc ngồi chỉ tay năm ngón.

  • hành xử như “sếp” chứ không phải người dẫn dắt: thay vì hướng dẫn nhân viên, mình lại chỉ biết quát mắng khi họ làm sai. mình tạo ra khoảng cách quá lớn khiến anh em làm việc trong sự sợ hãi và chán nản, chứ không phải vì nể phục gì mình.
  • tuyển dụng bằng cảm tính: mình nhận mấy đứa em quen biết vào làm mà chẳng kiểm tra trình độ hay tay nghề. vì mình nghỉ quan trọng vẫn là khâu đào tạo. hậu quả là công việc thì không trôi, còn mình thì ôm thêm nhiều trách nhiệm.
  • không có mô tả công việc rõ ràng: mô trả chỉ đơn giản là bản danh sách những việc một người phải làm. công ty mình thì không có cái này. đụng đâu sai đó. cậu thợ ráp máy tính có khi bị bắt đi giao hàng, dẫn đến đùn đẩy trách nhiệm.
  • rạn nứt với người đồng sáng lập: mình và người bạn (em trai mình) hùn vốn không cùng chung chí hướng. mình muốn tập trung bán lẻ linh kiện pc, còn bạn ấy lại muốn đẩy mạnh đi công trình lắp camera. mỗi người kéo một hướng, công ty như chiếc xe ngựa bị xé làm đôi.

💡 bài học rút ra: quản lý không phải là ra lệnh, mà là đồng hành. nếu không có một đội ngũ vững chắc và chung chí hướng, mọi nỗ lực của bạn sẽ đổ sông đổ biển.

3. cái bẫy của việc mở rộng và ảo tưởng giá trị

khi vừa lắp xong vài hệ thống camera có quy mô và có chút tiền rủng rỉnh, mình đã lập tức đưa ra những quyết định sai lầm.

  • vay nợ để mở rộng quá nhanh: mình vay thêm tiền ngân hàng để thuê mặt bằng to hơn, nhập hàng loạt máy tính xịn về trưng bày. mình ngây thơ nghĩ rằng cửa hàng to thì khách sẽ đông. nhưng chi phí mặt bằng và lãi vay mỗi ngày đè nặng khiến mình ngộp thở.
  • ngộ nhận về giá trị của những buổi tiệc: mỗi tháng, mình liên tục tổ chức tiệc với đối tác cung cấp linh kiện và mấy anh thầu xây dựng. mình tưởng tiệc nhiều sẽ có thêm mối lắp camera, nhưng thực chất nó chỉ đốt sạch tiền lãi mà chẳng mang lại hợp đồng nào ra hồn.

💡 bài học rút ra: đừng mở rộng kinh doanh bằng tiền vay mượn khi bạn chưa có một dòng tiền thu nhập ổn định. và nhớ rằng, hợp đồng đến từ năng lực, không phải từ bàn tiệc!

4. sự mù quáng về những con số

một cửa hàng không thể sống sót nếu người chủ mù tịt về tài chính. sự chủ quan của mình trong quản lý tiền bạc đã đẩy tụi mình vào ngõ cụt.

  • thờ ơ với dòng tiền: đơn giản là dòng tiền chảy vào và chảy ra khỏi túi bạn. mình bán được máy tính, thu được tiền liền thì mừng, nhưng lại quên mất khoản tiền phải trả cho nhà phân phối camera tháng sau. lúc cần thanh toán thì tài khoản trống rỗng.
  • quá lệ thuộc vào kế toán thuê ngoài: thay vì tự ghi chép thu chi mỗi ngày, mình gom một đống hóa đơn ném cho dịch vụ kế toán vào cuối tháng. đến khi phát hiện ra bị thất thoát linh kiện trong kho thì mọi chuyện đã quá muộn.
  • không đo lường hiệu quả công việc: kpis là những chỉ số đo lường xem mình làm ăn có tốt không. tụi mình hoàn toàn làm theo cảm giác. tháng nào thấy trong két có tiền thì nghĩ là lời, mà không biết rằng thực chất đó là tiền cọc của khách chứ chưa trừ đi tiền gốc mua thiết bị.

💡 bài học rút ra: tiền mặt là máu của doanh nghiệp. dù bạn có dở toán đến đâu, hãy tự tay ghi chép và kiểm soát từng đồng tiền ra vào mỗi ngày.

kết luận

những bài học trên là cái giá quá đắt mà mình phải trả cho sự non nớt khi bước chân vào con đường kinh doanh thiết bị tin học và camera. nhìn lại thất bại này không phải để luyến tiếc, mà để sửa chữa những tư duy sai lệch. khởi nghiệp không phải là một bộ phim ngôn tình, nó là cuộc chiến của kỷ luật, những con số thực tế và năng lực quản trị.

mình hy vọng câu chuyện của tụi mình sẽ giúp bạn tránh được những vết xe đổ này. chúc các bạn luôn vững bước! 🚀